..“Euskara ikastetxeetatik kanpo ere erabiltzea... ”

Testua: Aritz Ibañez

Zure esku Peio Garzia Aizpun eta Roberto Perez Elorza, Ermitaberri Ikastetxe Publikoko eta Askatasuna Institutoko zuzendariak:
“Euskara ikastetxeetatik kanpo ere erabiltzea lortu behar dugu
denon artean”

 Kurtso berria hemen dugu eta urtero bezala badago zer errana. AXULAR-ek bertze inor baino lehenago hartu du motxila eta abiatu da eskolara. Bertan zuzendariarekin egin du topo. Ermitaberrin Peiorekin. 5 urte daramatza lan horretan, baina apur bat aztoratuta dago ikastetxeko obrekin. Askatasunako Roberto lasaixeago topatu dugu, iaz bukatu baitzituzten berrikuntza lanak. Azken 2 urtetan da zuzendari. Bata zein bertzea kurtsoari ekiteko prest.
Nos acercamos en este comienzo de curso a los dos directores de los centros escolares públicos con modelo en euskara. Peio Garzia de Ermitaberri y Roberto Pérez de Askatasuna. Las novedades, las nuevas previsiones, sus reivindicaciones son los temas de esta entrevista

Nola ekiten diozue kurtso berriari?
Peio: Kurtso hau ez da bertzeak bezalakoa. Eskola handitzeko 2 obra txiki egiten ari gara eta ez dira bukatu. Lehenengoa buka- tzeko aste bat beharko dute (hau irailaren 6an idatzia da)
eta bertzea bukatzeko berriz hilabete osoa. Horrek antolake- taren aldetik eragina izan du eta liburutegia eta informatika gela moldatu behar izan ditugu. Egun hauetan birplanteatu dugu eskolako espazioa eta espero dugu berehala normaltasunean aritzea. Bertzenaz, bertze urte normal bat. Gero eta ikasle gehiago dugu. Horrek eragina du espazioaren aldetik.

Roberto: Saltsa handi samarra dugu. Gauza piloa dago presta-tzeko. Bilera asko egiten ditugu. Institutoetan ziur aski, eskoletan ez bezala koordinazioa zailagoa da. Hemen irakasle asko sartzen da maila bakoitzean. Bilera asko egiten ditugu, hasieratik gauzak antolaturik uzteko. Hori da hasiera garrantzitsuena. Gero gurasoen harrerak daude. Harrera egokia emateko bildu behar gara. Toki guztietan bezala, agurtu eta zer dugun erakusteko. Ikasle berriei ere bai. Bertzeendako ez da hasiera, jarraipena baizik. Dena den urte lasaia izan da. Aurrekoetan obrak izan ditugu eta eromena izan da. Pentsa, hemengo lana gehi obrek sortutakoa. Aurten oso lasai gaude.

Aurtengo matrikulazio kopu- rua nolakoa izan da?
Peio: Aurten seigarren mailatik atera dira 2 gela eta 3 urteko 3 gela sartu dira. Orotara 56 ikasle. Eskola guztian 416 ikasle inguru dauzkagu.
Roberto: DBH-ko lehenengo mailan 69 sartu dira. Normalean datu horiekin gabiltza. Hala ere aurrikusten dugu etorkizunean askoz gehiago izanen direla. Burlatan, Atarrabian eta, D eredua asko igo da eta 100 inguru aurrikusten ditugu. Batxilergoko lehenengo mailan berriz 55 bat. Orotara 360 inguru ikasle ditu Askatasuna institutoak.

Burlata bezalako herri baten- dako, asko al da hori?
Peio: Bai, gu pozik gaude. Gure eskolako matrikula aurrera
doa nabarmen. Urte batzuetan bertzeetan baino gehiago nabaritu da baina ikasle kopuru handiagoa izan dugu urtero-urtero.
Roberto: Beno..., ez dakit kalkulatzen. Hala ere gehienak ez dira Burlatarrak. Gehienak Atarrabiakoak eta Uhartekoak izanen dira. Burlatak ere zati handi bat du. Orain askoz ere handiagoa izanen du Ermitabe- rriko handipena asko nabaritu delako. Ez dakit kalkulatzen baina adibidez, ondoan gaztele- razko institutoa dago. Handia-goa da orain baina etortzen dena aurrikusita uste dut parekatuko garela.

Burlatan euskarazko 2 ikaste- txe zarete. 2 horietako 1 izatea, eta haurrak euskalduntzeko erantzun kizuna izatea, erres-pontsabilitate handia al da?
Peio: Burlatan euskarazko 2 ikastetxe publiko gara. Ondoan Paz de Ziganda ikastola priba- tua. Hurbil dago, Burlata eta Atarrabiaren artean. Hor ere badira bertze hainbat ikasle euskaldun. Pozik gaude denok eta denontzat badira ikasleak. Publikoan ere ongi gaude.

Roberto: Nik 4 urte eman ditut hemen eta hasieran ikerketatxo bat egin genuen, euskara mailan non geunden ikusteko. Ez bakarrik Burlatan Iruñerrian. Hemen ingurua erdalduna da. Gure ikasleek normalean gazteleraz egiten dute. Ikerketa egin genuenean %5 bakarrik egiten zuen euskaraz eskolatik at. Barezia da gure erantzun-kizuna eta zaila. Ingurua erdalduna bada, euskara bultzatzea berezia da. Hemen saiakerak egiten ditugu.
Euskara mintegia arras kezkatua dago horretan. Hau ikasleen lantokia da. Baina lortu beharko genukeena ez da institutotik soilik lortzen dena, baizik eta kanpotik.

Euskara ikastetxe-etatik kanpo ere erabiltzea lortu behar dugu denon artean. Izan dira saiakerak, AXULAR aldiz- karia adibidez, kanpoan dagoen bizitza euskaraz egiteko. Hala ere baikor naiz. Hau zonalde erdalduna izan da eta lehenago ezin genuen euskaraz ikasi. Orain barruan dute. Hemen ikasiko dute gero kanpoan erabili behar dutena, nahi izanez gero. Hori da kontua. Nahi izanez gero. Aukera ere eman behar zaie, aisialdiko ekintzak euskaraz programatuz.

Nola ikusten duzue euskara- ren egoera Burlatan?
Peio: Horren gainean zenbait ikerketa egin dira. Uste dugu aurrera doala. Mantso-mantso, baina badoa. Agian, udaleko euskara zerbitzuak datu zehatza- goak ematen ahal ditu, baina guri dagokigunean, uste dugu aurrera doala eta pozik gaude.
Roberto: Benetan bizitza euskaraz egiteko aukera gutxirekin. Poliki-poliki gehiago, baina oraindik oso gutxi. Bai udalak ematen duen aukeran, bai dendetan... Gero egia da, euskaraz egiten duen denda bat badago horra jotzen duzula erosketak egitera. Eta saretxo bat sortzen da. Baina oraindik oso gutxi da. Baina alor horretan Burlata ez da berezia. Berdin gertatzen da Iruñerri guztian. Hori bai, ziur aski, etorkizun handiena Burlata eta zonalde honek du. Gutxienez ikasle aldetik nabaritzen da bertzeetan baino kopuru handiag

Zuen ikastetxeetan euskaraz ematen dituzue klaseak. Baina gero ikasleek euren artean euskaraz solasten al dira?
Peio: Bai. Klaseetatik aparte programa berezia dugu jostaldietarako. Monitore bat etortzen da urte osoan jolasak egiteko. Azken 2 urteetan egon da eta aurten ere egonen da. Mailaz maila jolasak egiten ditu ikasleekin euskara lantzeko eta euskara erabiltzeko. Gero, eskolatik aparte, gurasoen elkarteak ekintza anitz antolatzen ditu euskaraz. Horietan ikasle anitz egoten da eta horrek guztiak eragina du. Erabiltzen dute. Gero, hobetu behar da eta askotan gazteleraz egiten dute, baina ari gara lortzen.

Nerabezaroan oraindik larri- agoa izaten da gai hau. Aska- tasunan ere igartzen al duzue?
Roberto: Bai. Uste dut eskolan jada nabaritzen hasten direla azken mailetan. Asko erabiltzen dute txikitan eta ilusio handiz. Gero 5. mailan eta 6. mailan hasten dira gutxiago erabiltzen euren artean. Nahiko normala da adinarekin oso lotuta dagoelako. Finean autoritatea gara. Batzuetan lagunak, handitzen direnean. Baina garai batean autoritatea gara eta irakasleok euskaraz egiten dugu. Gurasoekin krisia dute, irakasleekin krisia dute eta hizkuntzarekin ere bai. Neskek agian gehiago eginen dute, baina orokorki nabaritzen da. 18, 19 urterekin euskara bultzatzeko irrika sartzen zaie. Kontraesanak dituzte, gero gazteleraz egiten dutelako. Baina hor bertze prozesu bat hasten da. Konzienziazio prozesua.

Azken garai hauetan aipatzen da euskarazko irakaskuntza- ren erronka handietako bat dela etorkinak erakartzea. Hori lortzen ari al da?
Peio: Burlatan 2 ikastetxe publiko gara. Bata gaztelerazko- a eta gu, euskarazkoa. Kanpoko haurrak, gehien gehienak, bertzera doaz. Hona baten bat etortzen da. Gutxi, baina gero eta gehiago. Irekiak daude. Hasieran, kanpotik datozelarik eta jakiten dutelarik euskarazko eskola bat badela, interesatzen dira eta baten bat geratzen da. Ez daude itxiak.

Roberto: Gu bigarren hezkun- tzan gaude. Orduan zuzenean hona etortzen badira ezin dira sartu, euskaraz ez dakitelako. Ziur aski, hori Ermitaberrin gehiago nabarituko dute. Baina oso gutxi. Lortu beharko genuke integratzeko D ereduan sartzea. Baina hori lehen hezkuntzan egin behar dute. Hala ere guri ere etorri zaizkigu galdezka.

Haur txikiendako ikastetxe publiko baten proiektua aspaldiko da Burlatan, baina momentuz hori da bakarrik: proiektua.
Peio: Eskola honetan nabaria da azkeneko 5 urtetan batez ere espazio gutxi dagoela. Haur kopurua gora doa eta espazioa nahiko eskasa da. Hori ikusita Nafar Gobernuaren asmoa bertze eskola bat egitea zen.

Zentro berria eraiki bitartean modulu aurrefabrikatu bat jarri zuten. Horrela ibili gara azken urteetan. Baina iaz esan ziguten momentuz eskola berririk ez zela izanen eta bertze konpon- bideren bat planteatzen hasi ginen. Nafar Gobernutik badira proposamen batzuk eskola barruan gela gehiago egiteko. Gaia aurrera doa eta uste dugu konponbideren batera helduko garela. Modulua ez da erabiliko eta denok eskola sarturik gaude. Doi-doi eta estu samar. Hala ere matrikulatzen diren guztiak sartzen dira.

Askatasunan nola bizi duzue ikasle kopuruaren eta espazio- aren arteko harreman hori?
Roberto: Institutoa txiki geratu- ko zaigu. Hortxe ditugu datuak eta Nafar Gobernura bidali ditugu esateko: Aizu! Hau etorriko da eta txikia geratuko da. Instituto hau pentsatua dago maila bakoitzean 3 edo 4 lerro izateko. Eta hemendik 6 urtera aurrikusten ditugu 5 lerro. Orduan txikia geratuko da. Berriz lanak egin beharko dira edo bertze zentro berri bat egin. Hori Mendillorri kontuan hartu gabe. Etortzen direlarik 1000 inguru izanen gara. Orain 300. Zentro berri bat beharko da. Baina betikoa gertatuko da. Nafar Gobernua berandu hasten dira mugitzen, beti. Beharra oso handia denean eta itotzeko zorian zaudenean. Hori gertatu da inguruko bertze ikastetxe guztietan.

Ikastetxe bien artean ba al duzue koordinaziorik?
Peio: Bai. Askatasunarekin beti gaude harremanetan. Noski, normala da. Hemendik atera- tzen diren ikasleak hara joaten dira zuzenean. Kurtsoan zehar zenbait topaketa eta elkarrizketa egiten ditugu. Eta bereziki kurtso bukaeran, hurrengo kurtsoan gure ikasleen tutoreak izanen direnak egoten dira aurtengo tutoreekin. Hangoak etortzen dira hona gurasoei informazioa ematera. Eta egun bat antolaturik dago haurrak eta gurasoak institutoa bisitatzeko.
Roberto: Hasteko ezagunak dira. Urtero zuzendaritza bera- iekin biltzen da. Hango 6. mailakoen gurasoekin bilera egiten dugu. Irakasleak ere biltzen dira datoak jasotzeko.