Ez dira, ez, nolanahiko galderak. Esan eta egin.
Otsailaren 6an, arratsaldeko 8etan Axularren zenbait pertsona esanguratsu bildu genituen: Isidro Rikarte (Burlata udaleko euskara teknikaria), Jabi Tejedor (AEKko ordezkaria), Iñaki Zabala eta Andoni Martinez (Ermitaberri ikastetxe publiko ko gurasoak), Pello Garcia (Ermitaberriko zuzendaria), Jemi Sorabilla (Paz Ziganda ikastolako zuzendaria), Mikel Asiain (Paz Ziganda ikastolako gurasoa) eta Patxi Telletxea (Axular aldizkariko koordinatzailea).

Goitiago esan bezala, jende dezente bildu ginen, ordubetez gustura eta lasai aritu ginen hizketan. Hona hemen han esan zenaren laburpena.

Paz Ziganda ikastolan ikasturte honetan ez dago etorkinen semealabarik, Ermitaberri ikastetxe publikoan, berriz, bakarra omen dute, gurasoak argentinarrak dituena nahiz hauen arbasoak Euskal Herrikoak izan. Ermitaberriko gurasoak aurten ekimen berezia egin dute etorkinengana hurbiltzeko. Burlatako lokutorio guztietara hurbildu dira gurasoak eta ikastetxeari buruzko informazioa banatu dute. Harrera positiboa izan omen da baina ezjakintasun ikaragarria dagoela antzeman dute.

Mikel Asiain, Paz de Zigandako gurasoen elkartekoa

Andoni Martínez: nik uste dut haiek duten pertzepzioa ez dela guk duguna, haiek guk baino gehiago baloratzen dute euskara. Ikusten dute euskararen garrantzia, ez dira euskararen zapalkuntzaz jabetzen. Jatorria ere garrantzitsua da, ez baita gauza bera kolonbiarra edo poloniarra izan D eredura haurra eramatea.

Jemi Sorabilla: gure ilusioa zifrak gainditzea da. Ni bat nator Isidrorekin, lehenik eta behin beste herrialde bateko hizkuntza ikasteko beharra behar da, beharra sentitu behar duzu. Eta gaur egun hemen ez dago beharrik, beharbada Gipuzkoan izanen dute baina hemen... Kultura mailak zerikusi handia dauka, zenbat eta maila gehiago izan orduan eta hizkuntzazaleagoak dira.

Jabi Tejedor, Burlatako AEKko ordezkaria

Isidro Rikarte: agian bereiztu egin beharko genituzke etorkinak ama hizkuntzaren arabera, hau da, gaztelera dutenak eta ez dutenak. Gaztelera dutenek ez dute agian hain beharrezkoa gaztelera ikastea eta euskarara errazago hurbil litezke.

Jabi Tejedor: AEKn dezente hitz egin dugu honetaz, azken batean kontua zera da, nola saldu, nola ikustarazi euskararen beharra, euskararen garrantzia askotan bertakoek ikusten ez dutenean. Nola erakarri etorkin jende hori euskararen mun- dura, gero eta bertako jende gutxiago erakartzen dugunean? Zaila da etorkinengana heltzea, Burlatan nork du euskararen beharrik? Egon badira ikasle etorkinak baina guztiz anekdotikoa da, bat edo beste bakarrik.

Mikel Asiain: etorkinak zergatik etortzen dira hona? Beno, bada beren herrietan zerbait ez dutelako, eta gauza horren bila datoz. Heltzean lehen mailako beharrak bete behar dituzte, aurrena: jateko lan egin behar dute, gero etxebizitza duin bat lortu behar dute, beraz, hezkuntza bigarren mailako beharra da. Haiek ez dira hezkuntzarekin kezkatzen, haurra eskolara eraman eta listo, kezkatu gabe eredu linguistikoaz.

Iñaki Zabala, Ermitaberri ikastetxeko gurasoen elkartekoa

Andoni Martínez: ados nago zuk diozunarekin. Ni lokutorio askotan izan naiz eta dauden gizonek horixe esaten dute. Haiek ez dituzte ikastetxeak ezberdintzen, ez dakite D ereduko eskaintza publiko doakoa denik, Hori bai, Bilbora eta Baskongadetara doazenek argi daukate euskararen garrantzia

Pello Garcia: nik puntu batzuk zehaztuko nituzke. Lehena, kanpotik etortzen direnak hasierako beharra bete ondoren, herri edo auzo batean bizi direla eredua aukeratzean A eredua badagoela ere ikusten dute, euskara dagoela konturatzen dira, eta beraz D eredura pasatzea zaila da, begibistan daude datuak. Zenbat etorkin daukagu gure ikastetxeetan? Ermitaberrin bat, argentinar bat arbasoak hemengoak dituena. Beraz, kontzientzia- ziorako pausoak motelak dira, lehenbizi A eredua eta gero D eredua.

Jemi Sorabilla: ezin gara ezkorrak izan, errealitatea hau da, pentsatu behar dugu zer egin dezakegun. Nik Burlatan ezagutzen ditudan etorkinek eskola pribatuetara jotzen dute, uste dutelakoz monjak eskola publikoa baino hobea direla, hau da landu behar duguna, gu oso pluralak garela, kultura aniztasuna errespetatzen dugula, beti ere, mezu baikorrak bidaliaz eta bultzatuaz. Haiek gu ezagutu behar gaituzte.

Andoni Martinez, Ermitaberri ikastetxeko guraso elkartekoa

Axular: esan dezakegu beraz, informazio falta dezente dutela etorkinek?

Pello Garcia: bai, beno, gurera Ermitaberrira datozenak informazio guztia jasotzen dute. Hurbiltzen diren asko galduta agertzen zaizkigu, guk adierazten diegu euskal ereduko ikastetxea garela, hemen eskolak euskaraz ematen ditugula, orduan erdar eredua non dagoen galdetzen dute.

Iñaki Zabala: ikus dezagun, nire ustez, lehenik gurasoak etortzen dira, eta lehen beharrak bete ondoren semealabak ekartzen dituzte. Gure ideia Ermitaberrin zera da, ikastetxeko gurasoak izatea informazioaren iturri eta ez instituzioak bakarrik. Beraientzat instituzioa beti instituzioa da, eta horregatik gurasoen arteko informazioa oso inportantea dela iruditzen zaigu: “guraso bezala gure eredua ona dela ziurtatzen ahal dizut”, hori da Andoni Ermitaberrin egiten ari dena. Lana izugarria, mantso joanen gara baina oso eraginkorra da beraien mailako guraso baten informazioa.

Andoni Martínez: arazoak ere badira, askok semealabak helduagoak dituzte, 4-5 urtekoak eta horiek ezin dira sartu eta anaia zaharrena sartu ez dutenez gazteena ere ez. Bestalde G ereduko zuzendariek ematen duten informazioa oso partziala da, denok dakigu hori.

Jemi Sorabilla, Paz de Ziganda ikastolako zuzendaria

Axular: zein da etorkinen perfila Burlatan? Gaztelera dakitenak al dira gehiena?

Pello Garcia: Bai, Hilarion Eslavan ederki erantzungo dizute galdera hori.

Axular: gheto hitza ere erabiltzen dute batzuk G ereduaz hitz egiterakoan.

Jemi Sorabilla: zenbait ikastetxe agian bihurtzen ahal dira, baina ondoren kezka etorriko da eta hori zuzentzen saiatuko dira, beno, konpontzen ari dira, banatzen ari dira etorkinak, derrigortzen dute ehuneko batzuk mantentzera zenbait ikastetxetan. Hemen neurriak hartuko dituzte, ikusiko duzue, D ereduan aldiz ...

Pello Garcia: guk ere badugu plaza erreserba, bi plaza gutxiengo etnikoentzako, baina ez dugu erabiltzen ...

Jemi Sorabilla: ez du inork eskatzen D eredua zaretela- koz,baina pentsatzen dut G ereduan aplikatuko dutela.

Andoni Martínez: etorkinen etorrerak kezka sortzen du, eta baita gure artean ere. Nik zenbait gurasori esan nionean lokutorioz lokutorio ibiltzeko asmoa nuela euskara etorkinei saltzera, zenbaitek ez zuten sobera argi ikusten. Eta zer gertatuko litzateke bat-batean 30 etorkin hurbilduko balitzaizkigu, askok ez al lukete haurra D ereduko irlatik aterako? Ez dakit, ez dakit. Gu ere hor gaude, ez gara hain ezberdinak. Guraso asko guregana dator hemen ez dagoelakoz etorkinik.

Pello Garcia, Ermitaberri ikastetxeko zuzendaria

Mikel Asiain: etorkinek ez dituzte gure ohiturak ezagutzen, gure kultura, horregatik uste dut gizarte zerbitzuetan lan handia egin behar dutela hara hurbiltzen direnekin, informazio osoa hemen: herri honetan badugu ikastola bat, eredu publiko bat euskaraz eta gaztelaniaz eta ikusi zer nahi duzuen, baina menu osoa eman. Agian nahiko zaila izanen da etorri direnen lehen belaunaldiarekin, baina bigarrenarekin gauzak aldatuko dira, poliki-poliki hurbilduko zaizkigu, edo hirugarren belaunaldian, auskalo. Horixe bera da Burlatan gertatu zena Burlatan Andaluziatik etorritakoekin.

Isidro Rikarte: interesgarria iruditu zait belaunaldiaren errefentzia. Bigarren eta hirugarren belaunaldikoak bertakoak sentitzen dira, bai pertzepzioez, sentipenez eta pertzepzioez nafarrak dira, bertakoak dira. Nafar arrunt baten iritziak hartzen dituzte, hemengoek bezalaxe.

Mikel Asiain: kaleak agintzen du, kalean euskararen presentzia nolako, hizkuntzaren beharra halako.

Jabi Tejedor: beno Bilbon eta kalean ez da Burlatan baino gehiago hitz egiten, baina praktikotasunari begira, han praktikoagoa da euskara jakitea hemen baino. Lanpostuak eta lortzeko jendeak euskaraz ikasten du, motibazio praktikoa, ez besterik.

Isidro Rikarte, Burlatako Udaleko euskara teknikaria

Isidro Rikarte: hori normalizazio linguistikoan guztiz funtsezkoa da.

Jabi Tejedor: Nafarroan aldiz atzera goazela iruditzen zait.

Jemi Sorabilla: hala ere zuk esan duzu gauzak gaizki egin ditugula azken 20 urte hauetan, baina andaluziatik etorritako jendearen ilobak gure zentroetan ikusten baditugu gaur egun horrek zerbait esan nahi izanen du gure alde, zerbait ongi eginen genuen, dudarik ez.

Pello Garcia: niretzat desinformazioa kaltegarria da. Hasieran Burlatan jendea ez zen aklaratzen, azken urteotan badirudi jendeak argiagoa duela, zentrora datoz eta badakite zer den D eredua, A eredua. Dena den, Burlata berezi xamarra dela esanen nuke.

Andoni Martínez: hori egia da, jende askok uste du euskara ikasteko pagatu behar dela, ez dakite aukera publikoa dagoela. Hemengo jendeaz ari naiz ez kanpokoez, beraz, pentsa, hemengoak ez badira argitzen ikusi behar kanpokoekin. Dena den, oraindik ez dugu proposamenik egin, egiten ari garena talde terapia ematen du.