Kristina Andres Sortzen – Ikas- batuaz elkartean koordinatzaile lanetan dabil gaur egun. Elkarte honek Iruñeako Jarauta karrikan duen egoitzan elkartu eta atsegin handiz erantzun die gure galderei, Sortzen – Ikasbatuaz elkartearen erronka eta helburu nagusiak azalduz.

Zer da Sortzen – Ikasbatuaz?
Sortzen – Ikasbatuaz Euskal Eskola Publikoaren aldeko mugimendua da. Hezkuntza komunitate osoko bilkura, hots, irakasleak, gurasoak, ikasleak eta langile ez dozenteak biltzen dituen elkartea eta hauek guztien kezka, nahi, aldarrikapenak... bideratzen dituena. Esan beharra dago Euskal Herri osoan hezkuntza komunitate osoa biltzen duen elkarte bakarra garela.

Noiz eta nola sortu zen Sortzen – Ikasbatuaz?
Euskarari buruzko Legearen garapena zela eta Nafarroako Eskola Publikoan D eredua ezarri behar zuten eta garai hartan zenbait guraso, irakasle eta ikasle biltzen hasi ginen zer nolako euskal eskola publikoa nahi genuen eztabaidatzeko, uste baikenuen euskararen presentziak soilik ez zuela bermatuko benetako eskola publiko euskalduna eta ez zituela gizartearen nahi eta gogoak asetuko. Zenbait urtetako eztabaidaren ondoren 1993an Sortzen Elkartea sortu zen. Urte berean Euskal Autonomi Erkidegoan hainbat ikastola publifikatu ondoren Ikasbatuaz Elkartea sortu zen. Hasiera hasieratik bi elkarteen arteko harreman sakona mantendu dugu eta orain dela lau bat urte batzea erabaki genuen, helburu nagusiak berberak baitira.

“euskararen presentziak soilik ez du bermatzen benetako eskola publiko euskalduna”

Baduzue nolabaiteko harre-manik Iparraldeko eskola publiko-arekin?
Gure logotipoa hiru ohol dituen txalaparta da. Ohol bat EAEri dagokio, bestea Nafarroari eta hirugarrena Iparraldeari. Iparraldean egitura guztiz diferentea da. Ikas Bi Iparraldeko Eskola Publikoen Guraso Elkartea da. Haiekin harremanetan gaude eta hau indartu nahi genuke. Iparraldean ez dute hezkuntza komunitate osoa biltzen duen elkarterik. Gure helburua Euskal Herria bere osotasunean aintzat hartuko duen Eskola Publiko Eus- kalduna lortzea da.

“gure helburua Euskal Herria bere osotasunean aintzat hartuko duen eskola publiko euskalduna lortzea da”

Nolakoa da elkartearen funtzionamendua?
Bi antolaketa maila ditugu. Alde batetik Euskal Herriko batzar nagusiadugu. Bi urtetan behin elkartu eta bertan planteatzen dira betebeharrak, helburuak, e.a. Batzar nagusian hartutako erabakiak aurrera eramateko iraunkor nazio-nala dugu. Iraunkor nazionalean herrialde guztiak ordezkaturik gaude (Iparraldea ezik).

Bestalde, politikoki bi administrazio desberdinen menpe gaudenez, EAEn eta Nafarroan batzar nagusi eta iraukor bana dugu. Dinamika berdina da, herrialdeko batzarra urtean behin bildu eta bertan adostutako erabakiak herrialdeko iraunkorrak aurrera eramaten ditu. Nafarroan ere baditugu batzorde ezberdinak. Aurrematrikulazio kan- painarako batzordea, 0-3 ziklokoa, bigarren hezkuntzakoa, etorkinen ingurukoa, Euskal Eskola Publikoaren Festa prestatzen duena, batzorde pedagogikoa eta gurasoena.

Zeintzuk dira elkartean parte hartzeko baldintzak?
Hezkuntza komunitatearen parte izanik Euskal Eskola Publikoaren alde lan egiteko gogoa izatea besterik ez. Noski D eredua aldarikatzen dugu, hau baita euskalduntzen duen eredu bakarrra, baina A eredukoak ere parte har dezakete gure elkartean. Baditugu A ereduko zenbait kide baina gure aldarrikapena beti D eredua izanen da, une honetan soilik euskalduntzeko bermea duen eredua baita.

Zer nolako harremanak mantentzen dituzue hezkuntza diharduten bestelako elkarteekin?
Nafarroako Ikastolen Elkartearekin zenbait momentutan elkarrekin lan egiten dugu, D ereduaren aldarrikapenean elkarrekin egon behar baitugu. Zoritxarrez elkarlan hau bakarrik aurrematrikulazio kanpainetan gauzatzen da. Hain zuzen ere aurten Euskal Herria Irratiak Sortzen – Ikasbatuaz eta Nafa-rroako Ikastolen Elkarteari eman zion Larreko Saria, amankomunean lan hau aurrera eramateagatik.

Herrikoa elkartekoekin aurten harreman sendoagoa lortu dugu. Batzorde txiki bat sortu dugu gai amankomunak elkarrekin aurrera eramateko, Eskola Publikoak hal behar du eta.

Sendotuta badugu, ordea, hainbat sindikaturekin mantentzen dugun harremana: ELA, LAB eta STE-EILASekin hezkuntza eta hizkuntza politikari buruzko gaiek lotzen baikaituzte.

Nolakoa da lortu nahi duzuen eskola publiko berria?
Guk eskola eredu konkretu baten alde lan egiten dugu. Laburki hauexek dira ezaugarri nagusiak.

Eskola Euskalduna. material zein giza baliabide guztiak euskaldu- nak dituen eskola eta eskola berak ikaslegoa euskalduntzen duena, gure ustez, soilik D ereduarekin lortu dezakeguna alegia.

Eskola autonomoa eta demokratikoki kudeatuta. Eskola Publikoa aldarrikatzen dugunez administrazioak kudeatutako eskola batean pentsatzen ari gara baina uste dugu eskola komuni-tate osoak eskubidea izan behar duela eskola publikoaren kudea-ketan.

Eskola laikoa, anitza eta integratazilea. Errespetuan oinarritu- tako eskola, beti errepetutik eta inoiz ez inposaketatik ideia eta ideologia guztiak onartzen dituena.

Eskola aurrerakoia. Azkenengo urtetan badirudi pentsa-mendu bakarra eta lehenagoko pentsa- molde ustelduak inposatu nahi dituztela. Garbi esan behar dugu denok ez garela berdinak, jakin behar dugu zergatik ez garen berdinak eta argi eta garbi izan behar dugu ezberdinak izanikes- kubide eta ahalmen berdinak ditugula.

Kalitatezko eskola. Eskola hobea lortzeko eguneroko hausnarketan oinarritzen dena, etengabe zalantzak dituena, esperimentazioan murgiltzen dena...

Osoki finantziatuta. Bai, eskola publikoa doakoa da baina guk nahi dugun eskola publiko euskaldun berria gaur egun ez da doakoa. Guk ordaindu behar ditugu administrazioak eskeintzen ez dizkigun zerbitzuak.

Euskal Eskola Publiko berdina Euskal Herria osoan. Euskal Herria euskararen herria izanik administrazioak ezartzen dizkigun muga politikoak gainditu beharko genituzke eta lan marko berri bat sortu Euskal Herri osoan eskola publiko berdina ezartzeko.

“eskola komunitate osoak eskubide izan behar du eskola publikoaren kudeaketan”

Gaur egun zer nolako egoera pairatzen du euskarak irakas- kuntzan?
Lehenik eta behi esan beharra dago guk euskararen ofizialtasuna aldarrikatzen dugula Euskal herri osoan, beraz, hizkuntza eskubideen alde lanean arituko gara behar den toki guztietan.

Nafarroan ez dugu euskaraz ikasteko eskubiderik. Legedia berak hainbat oztopo jartzen dizkigu eta ez du bermatzen Nafarroa osoan euskaraz ikasteko dugun eskubidea. Euskararen legeak murrizten dizkigu gure eskubideak Nafarroa zonaldeka zatituz. 0-3 zikloan pairatzen dugun egoera lotsagarria da. Esate baterako Iruñean bertan 58 haureskola ditugu (publiko eta pribatuak) 3 besterik ez dute eskeintzen zerbitzua euskaraz. Iruñean %63ak beren zonaldean haureskola euskalduna izanez gero bertan matrikulatuko zituen haurrak, Errotxapean % 71ak.. Honi aurre egiteko udalak zer egiten du? Iglesezko haureskolak ireki.

Haur eta Lehen hezkuntzan urtetik urtera matrikulazioa igo egiten da D ereduan baina oraintxe aipatu dudan bezalaxe Euskararen Legeak ez digu bermatzen Nafarroa osoan euskaraz ikasteko dugun eskubidea. Gizarteari esker lortu dira D ereduko ikastetxe guztiak., Nafarroako Gobernuak oztopoak besterik ez ditu jarri. Ez du sekula D ereduaren aldeko kanpainarik egin.

Bigarren Hezkuntzan D ereduko ikasleek beste eredukoek baino 4 ordu gehiago eman behar dituzte eskolan. Hau diskriminazio bat da eta ez diote beste konponbiderik bilatu nahi. Arlo guztietan emaitza onenak D ereduko ikasleenak dira, baita gaztelanian ere.

Lanbide Heziketan soilik Lekarotzen aukera dago ikasketak euskaraz burutzeko eta Donapean ziklo bat besterik ez. Badago ikasle euskaldun kopuru nahikoa eskaintza egiteko baina ez dago inolako borondaterik Nafarroako Gobernuaren aldetik.

Unibertsitatean azkenengo hamar urtetan atzerapen izugarria izan du euskarak. Lehen ikasgai gehiago eskeintzen zituzten euskaraz orain baino. Dena den Sortzen-Ikasbatuaz hezkuntza unibertsitariotik at dabil.“nafarroan ez dugu euskaraz ikasteko eskubiderik. Legeria berak murrizten du”

“gizarteari esker lortu dira D ereduko Nafarroako ikastetxe guztiak”

Administrazioetatik zer nolako diru laguntzak jasotzen dituzue?
Hezkuntza proiektuetarako diru laguntza franko jasotzen ditugu, Nafarroako administraziotik oso gutxi egia esateko eta erakun-derako bat ez.

Bukatzeko Kristina. Zertan datza urtero antolatzen duzuen jaia?
Gaur egun bi festa egiten dira, alde batetik EAEn antolatzen dena eta bestetik Nafarroan antolatzen dena. Helburua Euskal Herri osorako festa bakarra antolatzea da, euskal eskola publiko berriaren festa.
Guk beti Iruñean egiten dugu eta Nafarroan eragin haundia dauka. Aurtengoa 9. edizioa izan da. Festaren helburu nagusia Euskara eta Euskal Eskola Publikoaren irudia kalera ateratzea da baina, gaur egun, festaren bitartez laguntza ekonomikoa lortzea dugu helburu ere. Jendeari kosta egiten zaio ulertzeak dugun diru beharra. Eskola Publikoa doakoa da bai baina guk nahi dugun eskola publiko euskalduna zoritxarrez ez. Hau azken finean herri mugimendu bat da, militantziaz ari gara lanean eta dirua behar beharrezkoa dugu, administrazioak egiten ez duen lana egin ahal izateko.

Milesker Kristina zure arretarengatik eta segi lanean.