Testua: Aritz Ibañez

Oskar Estanga nos explica qué es la Asociación "Euskal Kantuzaleen Elkartea": mantener la tradición popular de la canción euskaldœn. En Euskal Herria siempre se ha cantado, se trata de mantener esa tradición entre los más jóvenes

Ebrotik Aturriraino. Santurtzitk Erronkariraino. Euskal Herria kantuz bizi izan den herria dela esan dezakegu. Kantuak lanean sortu dira, mahai inguruan, alaitasunean, atsekabean. Kantuak tristurak uxatzen omen ditu, bihotzak hunkitu, gertakariak gogoratu. Kantua herriaren hatsa. Hatsa eta ahotsa.

Oskar Estangak ederki daki zertaz ari garen. Bertsolari, musikari, kantari..., ororen gainetik komunikatzailetzat hartzen du bere burua. Hamaika saltsetako perrexila, gure elkartearen laguna, Nafarroako Euskal Kantuzaleen Elkartean dabil buru belarri. Berak azaldu- ko digu zertan ari diren.

Oskar, noiz sortu zen Euskal Kantuzaleen Elkartea?
Euskal kantuzaleen Elkartea orain dela hamabost bat urte sortu zen Nafarroan kantagintza sustatu eta galtzear zegoen kantatzeko ohitura hori berreskuratzeko helburuarekin. Iparraldeko Kantu Txapelketaren eredua hartu zuten iruditu baitzizaien Nafarroan kantua sustazteko eredu ona izango zela. Hola hasi zen elkartea, txapelketak antolatzen.

Eta gaur egun zertan zabiltzate?
Helburua berdina da, kantuzaletasuna zabaldu alegia. Bai txikien artean, bai helduen artean. Hau lortzeko bide desberdinak ditugu. Ezagunena Euskal Kantu Txapelketa. Haur Kantarien Txapelketa ikastetxeen bidez antolatzen dugu eta 16 urtetik gorakoentzat Helduen Kantu Txapelketa dugu. Honen bidez edozeini aukera eman nahi diogu kantuan aritzeko.

Helduen Kantu Txapelketaren haritik Gazteak Kantari ekimena martxan jarri dugu. Baten bat kantuan ongi aritzen dela ikusten badugu errepertorio bat prestatzeko aukera ematen diogu kontzertuak ematen hasteko.
Kantu Afari Erraldoiarena aurtengo kontua da. Badago kantari mota bat, heldua dena, ongi kantatzen duena baina ez duela profesional izan nahi. Dibertitu eta ongi pasatu nahi du, besterik ez. Ekimen honen bidez kantari hauei kantuan aritzeko beste aukera bat eman nahi diegu eta honela sortu dira Kantu Afari Erraldoiak.

Irakasleentzako Ikastaroak ere antolatzen hasi gara. Euskal Kantuaren Historia eta Musika landuz izan dira orain artekoak. Nafarroako Gobernuko CAP-etik irakasle euskaldunentzako ez dagoela eskaintza bat ikusi dugu eta gauza berriak ikasi eta egiteko sekulako gogoa duen irakasle talde bat badagoela ikusita animatu gara. Ikastaroen harira mintegi batzuk sortu dituzte irakasleek material berriak eta horrelakoak sortzeko. Oso pozgarria izan da.

Zehazki zertan datza Euskal Kantu Txapelketa?
Txapelketarena aitzaki bat besterik ez da, lehia ez baita inoiz gure helburua izan. Nafarroan urtero egiten dugun ekimena da haur zein helduen kantuzaletasuna sustatu, kanta zaharrak berreskuratu eta kantari berriak ezagutarazteko helburuarekin.

Helduen txapelketari dagokio-nez azkenengo bost urtetan nahiko aldatu da eta gaur egun partehartzaileen maila ia profe- sionala dela esan dezakegu. Hau ona da, bai kantariarentzat eta bai kantuarentzat baina bestalde ikusi dugu garrantzitsua dela jende berria sartzea.

Txapelketak antolatzeko, saioak izaten diren udalerrien udaletxeetako dirulaguntzak izaten ohi ditugu, baita Nafarroako Gobernuarena ere. Haurren txapelketarako Nafarroako Kutxarena eta helduen txapelketarako Rural Kutxarena.

Bestalde Euskal Herriko txapel- keta lau urtetan behin edo egiten da, baina ez dago hau bultzatzen duen elkarte sendo bat. Parte hartzeko irizpidea herrialde bakoitzeko txapelduna eramatea izan da. Bakarlari, bikote zein taldeetako txapel-dunak.

Nola ikusten duzu gaur egungo euskal musika?
Nere ikuspuntutik mota bateko euskal musika landu da gehien bat orain arte, Rocka edo. Musika honetan garapen on bat egon dela uste dut. Folkean aldiz belaunaldi berri bat falta dela uste dut.

Zein talde edo bakarlari nabarmenduko zenituzke euskal kantuaren alde egindako lanarengatik?
Nik uste oso garrantzitsua dela katu zaharren bilketa. Ez dugu ezagutzen euskal kantutegia eta askok uste dute zerbait hilda dela, baina ez da horrela. Kantu zaharretan gorderik daude milaka ideia, bizimodu... Alde horretatik Oskorri Taldeak lan haundia egina du baita Hiru Trukuk ere. Eginbeharreko lanak direla uste dut eta horregatik nabarmentzen ditut.

Euskaldunok entzuten al dugu Euskal Musika?
Komunikabideen eragina izugarria da. Euskal Musikak ez du entzulego finko bat eta komunikabideek beste musikei arreta gehiago eskeintzen diete. Entzulegoa sortu behar dugu komunikabideen arreta jasotze- ko. Erronka haundia da gure- tzat. Dena den komunikabideen laguntza ere ezinbestekoa da.

Zu bertsolaria izanik, galdera hau egitea beharrezkoa da. Zertan datza bertsolaritza eta euskal kantuaren arteko erlazioa?
Euskal kantu asko eta asko bertsoak dira. Bapateko bertsolaritzak kantuak duen indarra erabiltzen du eta idatzizkoa aldiz bat egiten du erabat kantuarekin. Hala izan behar du biak baitira ahotsa eta hitza. Eskutik helduta joan behar dute.

Kantari bezala, komunikatzaile bezala, zein da euskal gizarteari kantuaren bitartez helarazi nahi diozun mezua?
Musikaren bitartez mezu guztiak helarezi daitezke. Suposatzen da komunikazioaren gizartean bizi garela eta askotan ahazten zaigu ondokoari entzutea. Mezu bakar bat helaraztea oso gauza polita da.

"Kantuz ehortz nezate hiltzen naizenian
Kantuz ene lagunek harturik airean
Kantuz ariko zaizkit lurrean sartzean
Kantu frango utziko diotet munduian
Kantuz har diten beti nitaz orroitzean".

..................Jose Mendiague 1845 - 1937