Gaur egun burlatarrak
edonon gabiltza. Nork esanen zion Carmelo aitatxiri bere iloba Txina aldean
ibiliko zela lanean? Duela 10 urte nork imajinatzen al zuen hain urruti
joan behar izanen genuela lan egitera.
Txinaraino lan egitera
joatea ezta ez, lan makala. Eneko Suarez, burlatar gaztea, han dabil azkenaldi
honetan, berarengana hurbildu nahi izan dugu bere sentsazioak, pentsamenduak,
bizipenak ezagutzeko. Internetek izugarri erraztu digu lan hau.
Enekok 27 urte ditu,
Nafarroako Unibertsitate Publikoan ingeniaritza industriala ikasi zuen,
SGS entrepresakoa da
baina GAMESArentzat lan egiten du.
Hona hemen berak kontatutakoa:
Zergatik zaude
Txinan?
Nire lehenengo bidaia
pasa den hilabetean Japoniara izan zen. Bertan hilabete bat egon nintzen,orain
berriz Taiwanen nago, izan ere beraiek Taiwan nahiago dute Txina baino.
Gustura al zaude?
Bai oso esperientzia
polita izaten ari da. Ez da berdina oporretan etortzea eta egunero bertako
jendearekin aritzea, beraien ohiturak ezagutzea... gustukoa dut.
Noiz eta nola
joan zinen?
Pasa den irailean joan
nintzen Japoniara, hegazkinez noski. Bidaia ez zitzaidan batere luzea
egin, lehenik Parisa joan nintzen eta hortik zuzen Nagoyara (Japonia).
Bigarren hegazkin honetan eserleku bakoitzean bazegoen telebista, pelikulak
ikusteko, jokoak...
Noiz arte egonen
zara? Non barna ibiliko zara?
Eguberriak arte egongo
nahiz hemen, Taiwanen, Hsinchu izeneko hiri batean. Japonian leku gehiago
ikusteko aukera izan genuen, Tokyo, Kyoto, Nagoya... baina hemen uste
dut bakarrik Taipei hiriburua ikusiko dudala.
Zein da zuk egiten
duzun lana?
Haize errotak muntatzeko
etortzen diren materialen inspekzioa egiten dut eta ikusten ditudan akatsak
Iruñera bidaltzen ditut. Errota erabat bukatuta dagoenean beste
inspekzioa egiten dut.
Zeintzuk dira
erabiltzen dituzun hizkuntzak? Zein norekin?
Txinatarrekin ingeleraz,
nahiz eta ez duten asko ulertzen, eta nire lankideekin erdaraz. Iruñeko
eta Galiziako bi lankideekin bainago.
Euskara erabiltzen
al duzu? Norekin?
Hemen inorekin, Japonian
berriz bai, Iruñeko euskaldun batekin nengoen. Orain bakarrik erdara
eta ingelera, izan ere txinatarra ez dut menperatzen.
Dagoeneko mandarineraz
hitzen bat ikasiko zenuen. Emazkiguzu 10 hitz txineraz eta beren esanahia.
Yi: bat, ni jao: kaixo,
tsai dchien: agur, jen jao: oso ongi, shieshie: eskerrik asko, shing:
ados, tui: bai, pu: ez...
Zer egiten duzu
lanik ez duzunean?
Hiri ezberdinak ezagutu
ahal dugun heinean, Japonian aukera hori izan genuen, baina ez hemen.
Gogorra al da
etxetik hain urrun egotea, etxekoak eta neska-laguna hemen utzita? Nola
daramazu hori? Zer egiten duzu animatzeko?
Bai noski, egun batzuk
besteak baino gogorragoak dira. Egun internetek ematen dizun aukera paregabea
da egunero hitz egin ahal izateko, telefonoz ariko bazinen moduan baina
ikusi ere ikusten ditut hemen erositako web kamerari esker. Horrela behintzat
jendea ikusten jarraitzen duzu. Bestalde atzerrian lan eginez etxera bueltatzen
naizen egunak inoiz baino gehiago aprobetxatuko ditut.
Zer da esperientzia
honetan ikasi duzun gauzarik nagu- siena?
Zein handia eta ezberdina
den mundua eta bertako jendea, zein polita den norberaren herria eta zein
lasaia ere. Horrelako lana edo bidaia bizitzan behin egiteko aukera dagoela
eta aprobetxatu behar dela.
Zein gaitasun
izan behar ditu kanpoan –hain urruti eta hain leku ezberdinean- lan
egin behar duen langileak? Egigu-zu dekalogo bat.
Nire ustez lehenik
eta behin bidaiatzea gustukoa izatea, pertsona positiboa behar du izan,
bertako ohituretara moldatzeko erraztasuna, edozein janari mota jateko
prest egotea, ingelera jakitea ere nahiko garrantzitsua da, nahiz eta
mimikak ere balio duen askotan, beste kulturak ezagutzeko prest egotea.
Nolakoa da Txina?
Nolakoak dira txinatarrak? Zer da gehien harritu zaituena?
Japonia adibidez estatu
batuen antzekoa da nik uste, hiri batean bertan badaude etxeak, lantegiak,
poligonoak dirudite. Jendea oso atsegina da, atzerritarrekin batez ere.
Taiwanera gauez iritsi
nintzen, hotelaren bila ari nintzen eta ez nuen aurkitzen orduan bere
familiarekin zegoen gizon bati galdetu nion eta honek bere autoan hartu
eta hotelera eraman ninduen, oso jatorrak dira. Behin eta berriro laguntzeko
prest daude edozeini galdetzerakoan metroa non zegoen... berehala eramaten
zintuzten. Japonian nahiko harritu ninduen haurrak eskolara kaskoarekin
buruan ikusteak. Oso gustukoa dute Japonian Pachinco izeneko jokoa, dirua
botatzeko makina bat da, baina diruarekin jolastea debekatua dagoenez
lehenago fitxa batzuk erosten zituzten, azken finean berdina. Haurrak
ere aritzen ziren horretan!!
Honata etortzean
zer da handik ekarriko duzuna? Zer opari eginen diozu zure amari?
Ezingo dut gauza handirik
eraman izan ere hona etortzean sekulako dirutza ordaindu behar izan nuen
aireportuan pisu gehiegi eramateagatik, denentzako zerbait eraman behar
izango banu, eta bidai bakoitzean, pentsa... horregatik uste dut hoberena
ezer ez eramatea dela, izan ere lanean nago ez oporretan.
Hain urrun egonik,
zer da faltan botatzen duzun gauzarik inportanteena?
Neskalagunarekin, lagunekin
eta familiarekin egotea dudarik gabe, igandeko arratsalde oso bat lagunekin
egotea kafetxo bat hartzen, hau da betiko bizitza aspergarria, baina hori
badakit beti izango dudala bueltatzerakoan.
Orain badakit japoniar
marrazki bizidunetan ikusten dena egia dela, auto txiki txikiak... jostailuzkoak
ziruditen.