Testua: oscarbeorlegui@terra.e · Angel Erroren itzulpena
Marea, la banda integrada por Kutxi, el Piñas, César, Kolibrí y Alén está de actualidad por su vuelta a la actividad musical tras dos años de barbecho; el regreso se ha materializado con un gran CD bajo el brazo, Las aceras están llenas de piojos, álbum que ha conseguido alcanzar el nº 1 de la lista oficial de ventas ante la desesperación de Bosés y compañía. Así las cosas, con motivo de su publicación, nos sentamos con Kutxi Romero para hablar del disco y de lo divino y lo humano: de la vida y la muerte, su cara más amarga... con la de June, la que fuese esposa de Alén, de fondo. Vaya en su memoria el presente artículo
Las aceras están llenas de piojos, Estudios R-5ean, Larragetan duzuen lokalean, grabaturiko lehen diskoa da. Lehenago zerbait grabatu zenuten hor?
Bai, lehena Motörhead-en Crazy like a fox kantaren bertsio bat, Morir con las botas puestas, homenaje a Motörhead diskoan ater azena. Ondoren La vela se apaga grabatu zen, Parabellum-en omenezko diskorako. Gainera, Kolibrik hiru disko grabatu ditu bertan: King Putreak y The Vientreñrena, Domingo Calzadorena eta El Portal de Jade-rena.
Zergatik izen hori, Estudios R-5?
Renault 5 kotxeak seriez ekartzen zuen musika aparatuari eginiko omenez, osoa paratu demokratikoa, izan ere bertan disko guzti-guztiak salbuespenik gabe gaizki aditzen ziren. Autoa eduki zuen lehen lagunak R-5 bat eduki zuen eta musika infernua bezala aditzen zen.
Grabaketaren erdian, kolpe ezusteko bat gertatu zen, Juneren heriotza...
Grabatzen hasi eta hilabetera gertatu zen. Alének goizeko bostetan deitu zidan, kontatu eta ni arduratu nintzen guztiak biltzeaz. Bi egunetara, elizaren atean, hileta baino lehen, Alének esan zigun ez bagenuen bera ere hil nahi, estudioan lanean jarraitu behar genuela. Gu ez geunden ezertan pentsatzeko, ez diskoan ez diskondoan. Momentu hartan bigarren mailan zegoen guztiz. Kolibriri hala esan, eta, bueno, Alének nahi zuena horixe bazen, ba, aurrera. Alén gurasoenera joan eta gu bere etxean gelditu, diskoa bukatzen, tristura amaigabeko giro batean amilduta. Gogoak jarri behar izan zizkion eta kemena, ez zegoen tokitik atera, aitzina egiteko. Holako egoeran diskoa amaitzea gogorra da, baina gertatutakoa are gogorragoa izan zen. Baina Alének nahikoa kuraia baldin badu aurrera egiteko, guk ezin genion huts egin.
Las aceras est‡n llenas de piojos lanera bueltatuta, hona hemen egin dituzuen bost diskoetarik argitsuena, helduena eta osatuena. Nire ustez, finkatze eta hazkunde disko bat.
Ez dakit, ez dakit. Nik oso talde fidela garelako sentsazioa dut, gure estilotik inoiz ez garela gehiegi urruntzen. Zuk diozunari dagokionean, barnetik ikusi ezin diren gauzak dira. Gure ikuspegiak ez digu ematen disko bat, egin berritan, ona ala txarra den esateko.
Eta beste berriro ere, diskoak titulu handi bat. Bide batez, zerikusia al du portadarekin, non trajez jantzita eta animaliez inguratuta agertzen zareten?
Tituluak erreferentzia egiten dio burua, kanpotik zein barrutik, garbia edukitzeak daukan garrantziari, eta bai, trajez agertzeak gauza berarekin du zerikusia: bizitzan oso dotore joanagatik ere beti txerriez eta putreez inguraturik bukatzen duzula adierazteko modu bat da.
Diskoarekin jarraituta, ikuspuntu musikaletik oso argitsua eta zuzena eta ikuspuntu lirikotik arras goibela, gaurdanik ikusita letra premonitorioez betea ere bai. Ados zaude?
Bai, bai. Eta ez dakit zergatik den hola. Junerena gertatu ondoren zer pentsatu eman zidan. Egun batez AlŽnek esan zidan, "joder, motel, bazirudik dena abestietan idatzita zegoela". Hamaiketarik zortzietan heriotzari egiten zaio erreferentzia zuzena, ez nintzen ohartu. Ileak tentetzen dizkit, oilo ipurdia jartzen zait. Zerbait gerta zedin predestinatuak geundela badirudi. Sinestezina da, ordura arte ez nintzen konturatu
Testu horiek non dute iturburua? Erresuminik? Biziorik harrarazita? Bizitzako konturik?
Testuen bitartez azken urteetako nire pentsamen-duak islatzen saiatu nintzen. Denboraren joanak beti obsesionatu nau, beti nago hori gogoan.
Hau esaten dut hasierako diskoetan ez zegoelako heriotzaren aipamenik, baina honetanÉ zortzi kantuetan. Eta hori, aita berria izan bazara ere. Agian horregatik bestelako poztasuna espero nuen.
Bai eta badirudi aldrebes izan dela. Gauza gehiagotan pentsatzeari ekin nion. Ez dut inoiz bizitzaren inguruan asko pentsatu, baina nire semearen jaiotzaren harira, pentsatzeari ekin nion, denari buelta eta buelta ibiltzeari. Azken urteak hausnarketa handikoak izan dira. Nik ez nuen ezertan pentsatzen, gauzak egiten nituen eta ondoren bai hausnartu, zer egina nuen ikusi. Hausnartzea bizitzaz pentsatzea da, eta azken hori heriotzaz pentsatzea. Agian horregatik atera dira letrak atera diren bezala.
Kantak ikus ditzagun. Lehena, Entre hormigones. Kanta handi bat diskoaren buru.
Hasiera ikaragarria dauka, oso Marea da. Bostok jotzen, ez du ezta kororik ere. Arras zuzena da, eta lur arras idatzia. Leloan nire bi ikuspegiez mintzo naiz: auzoan, erretzen, ikusiko nauzu, alkitranezko ilargi artean, edo haren titiburu tentetuen artean.
Aceitunero, lehen singlea, Marea ehuneko ehunean: Andaluc’a, Jaen, aceitunero el sol, aceitunero yo...
Letra horrek nire bi erdiko batzen ditu, bi kulturaren artean bizi izan naizelako. Euskaldun bezain andaluz sentitzen naiz. Agian euskaldunago, iparraldean sortu nintzelako, nire familia frankismotik, gosetik eta miseriatik ihesean etorri zelako. Haiek beraien kultura pasarazi didate eta, gero, nik nirea jaso dut. Hori bai, euskal odolaz bezain harro sentitzen naiz andaluziar odolaz... ezen ez espainiarra. Espainiarekin zer ikusia duen orok nire familiari zorigaiztoa baino ez dio ekarri.
Por cuatro perras, ZORRIAK KENTZEAREN garrantziari buruzko letra batekin. Hori al da disko osoaren azalpena? Editorial bat?
Bai. Hor da gure bizitza, gure esentzia. Kanta horrek esaten du guztia LAU SOSENGATIK saltzen amaitzen duzula, eta azkenean ezer ez dela zurea: kantak, diskoak diskoetxeenak dira, eta zure burua baino ez duzu.
Trapecio-ra iristen gara, bigarren singlea, zein da trapezio hori?
Honetan hitz egiten dugu nik beti bilatzen dudan gauza batez: popularitateak nigan eragin ez dezala. Trapezioa funanbulistena bezalakoa litzateke, nik, hortik jaisteko, sokak mozten ditut, eta ondoren berriz lotzen ditut, berriz gora igotzeko. Noizean behin mozten ditut lur TINKOAN egoteko. Ni naiz trapeziotik jaisten eta igotzen naizena.
Mierda y cuchara, zer esanahia ematen diozu espresioari? Ardo eta arrosazko egunen kontrakoa?
Desamodio kanta bat da, azken batean materialak horrenbeste garrantzia ez duela esaten duena, gauzak gauza. Ahapaldietan miseriez dihardut eta leloetan, kontrapuntu modura, nik ematen ahal dizudanaz.
Mil quilates-ek Evaristoren partaidetza dakar, zergatik bera?
Ibilbide koherente bateko erreferente bat delako. Evaristo punka da ESTADO PUROAN, niretako punka ez da ez The Sex Pistols ez The Clash, niretako La Polla Records eta bere ibilbidea da, duin-duina banandu ziren arte. Evaristo dena da, El Drogas rockean bezala. Eta bera deituta asmatu dugu. Uste dut disko honetako kolaborazioak inoiz izan ditugun hoberenak dira.
Petenera (en carne viva), diskoko hit handietariko bat bihurtzeko aukera anitz duen tema.
Petenerak bi esanahi ditu hiztegiaren arabera: bata, flamenkoaren palo bat, ijitoek diotenez, joz gero zoritxarra dakarrena, eta bestea, aspaldi handiko emakume andaluziar bat, oso AUSARTA ECHA-PA-LANTE. Nire asmoa holako emakume batez mintzatzea zen, eta bere auhena petenera bat izatea.
Aurrera jarrai dezagun Nana de quebranto-rekin, zergatik parentesi arteko "mala sombra" hura?
Hasieran abestiak Mala sombra izena zeramalako. Ondoren, nana de quebranto hainbeste gustatu zitzaidan, hain ederra iruditu zitzaidan, titulu hura jarri bainion.
Abestiak sehaska kantatik gutxi dauka, ezta?
Bai, hala da.
Are gutxiago holako abizen bat edukita, de quebrantoÉ eta Brigi bezalako tipo batek abestuta, sehaska kantak abesteko aproposena ez dirudielarik, zergatik aukeratu zenuten?
Kantak biltzen duen amorruagatik, Brigi, abesten, makarra bat delako. Eta kristoren ongi egiten du. Hura nahasteko gogo handia genuen, Komaren jarraitzaile amorratuak gara-eta. Gertatzen dena da inoiz ez genuela hutsunerik aurkitzen.
Jarraituz, Me corten la lengua, besterik gabeko maitasun aitorpen batÉ
Desamodiozko
beste kanta bat. Jakina denez, amodiozko baino gehiago kantak desamodiozkoak
izaten dira. Galdu denari kantatzen zaio, edo galtzeko dagoenari.
La hora de las moscas, eulien orena hegoaldeko edozein herritan. Machadotarra
antzematen diot. Bai, Campos de Castillaren TRASFONDO bat dauka, Gaztelako
zelaiena. Oso kanta pertsonala da, guztietarik pertsonalena
nire ustez. Letra kriptikoena du nire semeaz hitz egiten dudalako eta
ez nuen modu argiegian egin nahi.
Pertsonalena, nire ustez, Los mismos clavos da: bizitzaz eta heriotzaz, moneta beraren aurpegi eta ifrentzuaz, betetako rumba jeniala.
Abesti zaharra da, lauzpabost urte ditu. Gitarra hartzen dudanean beti hau abesten dut, jende askori abestu izan diot. Denek galdetzen zidaten zergatik ez genuen elektrikoan grabatzen. Nik ez nuen argi, egia esanda. Egun batean Kolibriri galdetu nion ea zer irizten zion diskorako muntatzeari, eta esan zidan hoberena zela horrela egitea, nik abestu eta nik jo, abestia oso nirea zela. Letrari dagokionez, amaierak tristezia handi-handia ematen dit, diskoko azken hitza "ataœd" delako. Kristorena da. Badirudi dena predestinatua zegoela, hortaz pentsatzeak holako gauzak idazteko gogoa kentzen du. Etxean betiko ixteko gogoa ematen du...
